Πέμπτη, 22 Ιουνίου 2017

Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 1909…

(Απόσπασμα από το βιβλίο του Ισίδωρου Ζουργού: 
«Λίγες και μία νύχτες» - Εκδ. ΠΑΤΑΚΗ)

 «…Την παραμονή του Αϊ-Γιάννη του Κλήδονα οι μαχαλάδες πάνω και κάτω απ’ τη μεγάλη λεωφόρο βρίσκονταν σε αναβρασμό. Δεν είχε αποσώσει ακόμη η ζέστη του μεσημεριού και στους χωμάτινους δρόμους σηκωνόταν εδώ κι εκεί σκόνη απ’ τα ξερόκλαδα που έσερναν τα παιδιά και τα στοίβαζαν. Κάποια απ’ αυτά ήταν κοτζάμ δέντρα πελεκημένα, που τα ΄χαν αφήσει κάμποσες μέρες σ’ αδειανά οικόπεδα στον ήλιο για να ξεραθούν. 
Κάθε γειτονιά είχε φροντίσει για μια θημωνιά από κλαδιά και κούτσουρα. Κάποια σύννεφα που είχαν μαζευτεί το απόγευμα τρόμαξαν λίγο τους πιο ένθερμους, αλλά διαλύθηκαν με τον ερχομό της νύχτας. Όσοι Ρωμιοί κατοικούσαν στ’ ασβεστωμένα φτωχόσπιτα παράμερα απ’ το φωτισμένο λιθόστρωτο με τις δεντροστοιχίες, είχαν μαζευτεί από νωρίς σε συντροφιές κι είχαν γεμίσει με νερό στέρνες, στάμνες, κιούπια, ό,τι είχε το κάθε σπιτικό. Ύστερα περνούσαν ένας ένας και πετούσαν μέσα δαχτυλίδια, κέρματα, ξύλινους και αργυρούς σταυρούς και χρυσά δόντια, για να τους φωτίσει ο άγιος για τα μελλούμενα. 
Κάτω απ’ τις κληματαριές είχαν βγει τα κεράσματα: ρακί με ζεματισμένα κουκιά στο ξίδι, κουλούρια με κανέλα, καφέδες που έβραζαν σε μεγάλα μπρίκια κι έδιναν μοσχοβολιά στις μικρές αυλές, όπου ωρίμαζαν καΐσια και αμύγδαλα. Οι Έλληνες της συνοικίας των Εξοχών γιόρταζαν τις πιο μεγάλες μέρες του θέρους, και καθώς δεν ήταν γεωργοί για να τους έχουν ολημερίς ανάγκη τα χωράφια, είχαν τον χρόνο να το ρίξουν έξω και να ξενυχτήσουν.

Σάββατο, 17 Ιουνίου 2017

Για την Ημέρα του Πατέρα...



Ο πατέρας μου

Τον θυμάμαι να έρχεται στο σπίτι κατά το δείλι
κι όπως από μακριά ξεπρόβαλλε
δείχνοντας κουρασμένος,
η αδελφούλα μου κι εγώ,
ακουμπισμένοι από τα πριν στο παραθύρι,
τρέχαμε και συναγωνιζόμαστε
ποιος στην αγκάλη του πιο γρήγορα θα πέσει!
Χαμογελούσε εκείνος, μας αγκάλιαζε
κι όλο χαρές κι οι τρεις ευτυχισμένοι
τρέχαμε ν’ αγκαλιάσουμε τη μητέρα… (Π.Λ.)

Δευτέρα, 12 Ιουνίου 2017

«Τα ανατρεπτικά βιβλία»

Πάμπλο Γκουτιέρεθ 
Εκδ. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ 

Λίγες ώρες μετά τον θάνατο του συζύγου της, ένα κιβώτιο με βιβλία φθάνει στο σπίτι της Ρέμε κατά λάθος. Εκείνη, αντί να τα επιστρέψει, βγάζει ένα στην τύχη και αρχίζει να το διαβάζει.
 Από εκείνη τη στιγμή κάτι παράξενο συμβαίνει: η Ρέμε κλείνεται στο σπίτι της και τα καταβροχθίζει όλα με μια δονκιχωτική απόλαυση. Νιώθει ότι τα βιβλία περιγράφουν την ίδια τη ζωή της, μια ιστορία επιβίωσης, συγκρατημένης σεξουαλικότητας και πολλών απογοητεύσεων. 
Όταν πλέον βγαίνει από την απομόνωσή της, όλα της φαίνονται διαφορετικά και μισητά στη συνοικία ενός προαστίου όπου ζει, έχοντας ουσιαστικά χαραμίσει την ύπαρξή της.
 Ωστόσο, γοητευμένη από τα κείμενα που έχει μόλις ανακαλύψει, η Ρέμε αρχίζει να βλέπει τον κόσμο μέσα από τα αναγνώσματά της και σταδιακά της αποκαλύπτεται μια εξέγερση ισχυρή και συμβολική, ένα είδος ανυποταγής ικανό να ξεπεράσει τα όρια της μυθοπλασίας και να εισχωρήσει στην πραγματικότητα: η συνοικία σύντομα θα μετατραπεί σ’ ένα νέο πεδίο μάχης, χωρίς ανεμόμυλους ούτε μαγεμένα πανδοχεία.
 Κοινωνική κριτική και σάτιρα συνδυάζονται με ευαισθησία σε αυτό το εκλεπτυσμένο μυθιστόρημα.
 Ο Πάμπλο Γκουτιέρεθ έγραψε έναν ύμνο στη θεραπευτική δύναμη της λογοτεχνίας.

Τετάρτη, 7 Ιουνίου 2017

Ανησυχίες για το μέλλον του βιβλίου

Άρθρο του Άγγελου Τερζάκη 

 Το παρόν και το μέλλον του βιβλίου είναι το παρόν και το μέλλον του πολιτισμού μας στο σύνολό του, πνευματικού και μη (θα έλεγα «αντιπνευματικού»). Το παρόν το ζούμε όλοι μας. Για το μέλλον είμαι ανήσυχος, δεν το κρύβω.
 Πιστεύω στο βιβλίο. Υπάρχουν άνθρωποι στον τόπο μας (μήπως οι πιο πολλοί;) που νομίζουν πως οποιοδήποτε διάβασμα είναι το ίδιο. Λάθος τραγικό: Η εφημερίδα σε πληροφορεί, το βιβλίο σε διαμορφώνει.
Ο ελληνικός λαός είναι εφημεριδοδίαιτος, νομίζει πως με τ' αναγνώσματα του ημερήσιου Τύπου επιπλώνει τον εσωτερικό του χώρο. Το βιβλίο έχει άλλη αρετή - γι' αυτό κι ο Ρωμιός του πεζοδρομίου τ' αποφεύγει, όπως ο διάβολος το λιβάνι. Ακούτε να σας λένε, κατά προτίμηση οι εκπρόσωποι της μέσης τάξης, που είναι και η πιο υπεύθυνη, γιατί περνάει για ηγετική τάξη: «Πού καιρός για διάβασμα». Έχουν όμως όλοι τους αμέτρητο καιρό να χαρτοπαίζουν μετά μανίας τις νύχτες ως τα χαράματα στα σπίτια τους, στις εκδρομές, όπου κουβαλιούνται, για να φάνε και να χαρτοπαίζουν.

Παρασκευή, 2 Ιουνίου 2017

Τα μάγια των βιβλίων

Η γυναίκα πρέπει να έχει αλ μπενί, έλεγε συχνά στις κουβέντες της η μητέρα μου που είχε γεννηθεί στην Κομοτηνή, ήξερε τα τουρκικά και είχε μεγαλώσει μαζί με τις τουρκάλες. Εκείνες της είχαν μάθει πώς να κάνει μακιγιάζ, να βγάζει τα φρύδια της, να βάφει τα νύχια της, να φτιάχνει κρέμες για το πρόσωπο και πολλά άλλα μυστικά της γυναικείας ομορφιάς.

Τι σήμαινε όμως αυτό το «αλ μπενί», που ο μπαμπάς μου το ονόμαζε γκελ και κουνούσε πάντα με νόημα το κεφάλι του. Μεγάλη υπόθεση το γκελ, δηλαδή το σεξαπίλ στα τουρκικά και τυχερές όσες το διέθεταν.

Τρίτη, 30 Μαΐου 2017

Το αμπέλι μας στον Πόντο

Το μόνο βίος των περήφανων Ελλήνων
 “ Δύο κληματόβεργες, το μόνο βίος των περήφανων Ελλήνων του Πόντου, που κυνηγημένοι εγκαταλείπουν την πατρική γη και παίρνουν τον δρόμο της προσφυγιάς! Τόσοι νομάτοι η οικογένεια του παπα-Χαράλαμπου, ρίξαμε μαύρη πέτρα στη γη που μας ανάθρεψε, και γυρέψαμε μια νέα πατρίδα. 
Δύσκολος δρόμος, επικίνδυνος, οι Τούρκοι στο κατόπι μας, να κυνηγούν τους άπιστους, να κλέβουν, να βιάζουν τις γυναίκες μας, να μαγαρίζουν εκκλησιές και σύμβολα Ελληνικά και Ορθόδοξα. Μα εμείς δεν χάσαμε ποτέ την ανθρωπιά μας κι όποτε χρειάστηκε το δείχναμε, πως ήμασταν ανώτεροι απ’ τον εχθρό μας.  
Όμως και η πατρίδα που αφήσαμε, δεν χάνεται ποτέ, δεν λησμονιέται, δεν πεθαίνει. Έχει τις ρίζες της βαθιά χωμένες στην ψυχή και το νου μας. Όπως τ’ αμπέλια που ριζώνουν στα έγκατα της άνυδρης γης και δίνουν τους καρπούς τους. 
Δυο κληματόβεργες λοιπόν απ’ το παλιό τ’ αμπέλι μας, το μόνο βιος μας, μας θυμίζουν για πάντα την πρότερη ζωή μας, μας δένουν με ό,τι αγαπήσαμε, έτσι που να μη λησμονήσουμε ποτέ, όπου κι αν βρεθούμε, τ’ αμπέλι μας στον Πόντο…” 

Πέμπτη, 25 Μαΐου 2017

10 χρόνια...

Λέσχη Ανάγνωσης Ερμούπολης
«Μιλάμε για βιβλία» 

 Ήτανε Μάιος του 2007, όταν το ΔΣ της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ερμούπολης αποφάσισε την ίδρυση Λέσχης Ανάγνωσης. Λίγες ημέρες μετά, μια παρέα άγνωστων μεταξύ τους ανθρώπων, από διαφορετικούς επαγγελματικούς χώρους, με κοινό «γνώρισμα-αδυναμία» την αγάπη προς το βιβλίο, συναντηθήκαμε στη Δημοτική μας Βιβλιοθήκη και αποφασίσαμε να υλοποιήσουμε την απόφαση του ΔΣ και να ενταχθούμε στη «Λέσχη Ανάγνωσης Ερμούπολης»!
 Ένα χρόνο νωρίτερα το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) είχε προτείνει τη δημιουργία Λεσχών Ανάγνωσης αναφέροντας μεταξύ άλλων: «Μια Λέσχη Ανάγνωσης αποτελείται ουσιαστικά από μια παρέα με κοινό παρονομαστή κι επιδίωξη την ανάγνωση και τη συζήτηση αποσκοπώντας στην καλλιέργεια της σχέσης με το διάβασμα… Ο θεσµός της Λέσχης Ανάγνωσης βασίζεται στην ελευθερία, την ευελιξία και την προσαρµογή στις προτιμήσεις των ανθρώπων που την απαρτίζουν.»
 Γνωρίζαμε καλά εξαρχής πως η ανάγνωση ενός βιβλίου είναι μια μοναχική διαδικασία, μια εσωτερική αναζήτηση που σου επιτρέπει να μπεις σε έναν νέο κόσμο. Διαβάζοντας, όμως, ένα βιβλίο με άλλους, μοιράζεσαι την εμπειρία και την απόλαυση της ανάγνωσης με τους «συναναγνώστες» σου!
 Συμφωνήσαμε πως «το διάβασμα είναι μια περιπέτεια που δεν τελειώνει ποτέ» κι αποφασίσαμε ν’ αρχίσουμε τα «ταξίδια» μας αρμενίζοντας στα πέλαγα της λογοτεχνίας…
 Κάθε βιβλίο ήταν κι ένα νέο πλοίο με ξεχωριστό καπετάνιο- συγγραφέα, άλλοτε Έλληνα, άλλοτε ξένο…